Τι προβλέπει ο Ν. 5239/2025 από την 1η Ιανουαρίου 2026;
Από την 1η Ιανουαρίου 2026 εφαρμόζεται μια νέα, συγκεκριμένη υποχρέωση για τους εργοδότες: η παροχή εκπαίδευσης στους εργαζομένους στην καρδιοαναπνευστική αναζωογόνηση (ΚΑΡΠΑ) και στη λαβή Χάιμλιχ. Η ρύθμιση εισάγεται με το άρθρο 39 του Ν. 5239/2025 και διαφοροποιείται ανάλογα με τον αριθμό εργαζομένων σε κάθε εγκατάσταση.
Τι αλλάζει με τη νέα νομοθεσία;
Το άρθρο 39 του Ν. 5239/2025 προσθέτει νέα υποχρέωση στο άρθρο 535 του Κώδικα Εργατικού Δικαίου, το οποίο αφορά τις πρώτες βοήθειες, την πυρασφάλεια, την εκκένωση των χώρων εργασίας και την αντιμετώπιση σοβαρού και άμεσου κινδύνου.
Η νέα διάταξη δεν περιορίζεται σε μια γενική σύσταση ενημέρωσης. Ορίζει συγκεκριμένο τρόπο εκπαίδευσης, λαμβάνοντας ως κριτήριο τον αριθμό των εργαζομένων που απασχολούνται σε μία εγκατάσταση.
Τι ισχύει ανά εγκατάσταση
Εγκαταστάσεις με έως και 50 εργαζομένους
Ο εργοδότης οφείλει να παρέχει στους εργαζομένους εκπαίδευση σε ΚΑΡΠΑ και λαβή Χάιμλιχ μέσω των εκπαιδευτικών βίντεο και του υλικού που διατίθενται δωρεάν από το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης.
Εγκαταστάσεις με περισσότερους από 50 εργαζομένους
Η εκπαίδευση πρέπει να παρέχεται μέσω μαθημάτων από πιστοποιημένους εκπαιδευτικούς φορείς πρώτων βοηθειών στο ήμισυ τουλάχιστον των εργαζομένων της εγκατάστασης και να επαναλαμβάνεται τουλάχιστον ανά τρία έτη.
| Κρίσιμο σημείο εφαρμογής Το όριο εξετάζεται ανά εγκατάσταση. Επιχείρηση με περισσότερες εγκαταστάσεις πρέπει να υπολογίσει χωριστά το προσωπικό κάθε εγκατάστασης. Εγκατάσταση με ακριβώς 50 εργαζομένους υπάγεται στην πρώτη κατηγορία· η υποχρέωση μαθημάτων από πιστοποιημένο φορέα ενεργοποιείται όταν οι εργαζόμενοι είναι περισσότεροι από 50. |
Τι ακριβώς καλύπτει το άρθρο 39;
Η ειδική εκπαιδευτική υποχρέωση του άρθρου 39 αφορά ρητά δύο τεχνικές:
- την καρδιοαναπνευστική αναζωογόνηση (ΚΑΡΠΑ), και
- τη λαβή Χάιμλιχ για την αντιμετώπιση πνιγμονής.
Η διάταξη δεν αναφέρει ρητά εκπαίδευση στη χρήση Αυτόματου Εξωτερικού Απινιδωτή (AED), ούτε θεσπίζει από μόνη της ένα πλήρες, γενικό πρόγραμμα πρώτων βοηθειών. Η χρήση AED μπορεί να εντάσσεται στην ευρύτερη οργάνωση της ετοιμότητας μιας επιχείρησης ή σε εκπαιδευτικό πρόγραμμα, αλλά δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως ειδική απαίτηση του άρθρου 39.
Οι γενικότερες υποχρεώσεις του εργοδότη παραμένουν
Η νέα υποχρέωση λειτουργεί συμπληρωματικά προς τις ήδη ισχύουσες απαιτήσεις. Ο εργοδότης εξακολουθεί να οφείλει:
- να λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα πρώτων βοηθειών, πυρασφάλειας και εκκένωσης, προσαρμοσμένα στο μέγεθος και στη φύση των δραστηριοτήτων,
- να οργανώνει την κατάλληλη υποδομή και τη διασύνδεση με τις αρμόδιες εξωτερικές υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης,
- να ελέγχει τακτικά την πληρότητα και την ικανότητα χρησιμοποίησης των εγκαταστάσεων και των μέσων πρώτων βοηθειών.
Πρακτικά βήματα οργανωτικής συμμόρφωσης
- Καταγραφή του αριθμού των εργαζομένων ανά εγκατάσταση και προσδιορισμός της κατηγορίας εφαρμογής.
- Επιλογή του προβλεπόμενου τρόπου εκπαίδευσης: δωρεάν υλικό του Υπουργείου ή μαθήματα από πιστοποιημένο εκπαιδευτικό φορέα πρώτων βοηθειών.
- Προγραμματισμός της εκπαίδευσης ανά βάρδια και λειτουργία, ώστε να εξασφαλίζεται ουσιαστική διαθεσιμότητα εκπαιδευμένων εργαζομένων.
- Τήρηση κατάλληλων τεκμηρίων, όπως ενημερώσεις, παρουσιολόγια, εκπαιδευτικό υλικό και βεβαιώσεις εκπαίδευσης, όπου εκδίδονται.
- Ενσωμάτωση της απαίτησης στις διαδικασίες έκτακτης ανάγκης, στην αξιολόγηση των νομικών απαιτήσεων και στον προγραμματισμό επαναληπτικής εκπαίδευσης.
Η σύνδεση με το ISO 45001
Για έναν οργανισμό που εφαρμόζει Σύστημα Διαχείρισης Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία κατά ISO 45001, η νέα νομοθετική απαίτηση συνδέεται άμεσα με την αναγνώριση και παρακολούθηση των εφαρμοστέων νομικών απαιτήσεων, την επάρκεια και ευαισθητοποίηση των εργαζομένων, την ετοιμότητα και απόκριση σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, καθώς και την αξιολόγηση της συμμόρφωσης.
Ενδεικτικά, σχετίζεται με τις απαιτήσεις των παραγράφων 6.1.3, 7.2, 7.3, 8.2 και 9.1.2 του ISO 45001:2018. Δεν αρκεί, συνεπώς, μια αποσπασματική ενημέρωση. Η επιχείρηση πρέπει να μπορεί να αποδείξει ότι η απαίτηση έχει εντοπιστεί, προγραμματιστεί, εφαρμοστεί και αξιολογηθεί στο πλαίσιο του Συστήματος Διαχείρισης.
Ο ρόλος της ATTESTAR
Η ATTESTAR, ως Φορέας Πιστοποίησης Συστημάτων Διαχείρισης, αξιολογεί στο πλαίσιο επιθεωρήσεων ISO κατά πόσο ο οργανισμός έχει αναγνωρίσει τις εφαρμοστέες νομοθετικές απαιτήσεις και έχει ενσωματώσει αποτελεσματικά την εκπαίδευση, την επάρκεια και την ετοιμότητα έκτακτης ανάγκης στο Σύστημα Διαχείρισής του.
| Διευκρίνιση ρόλου Η ATTESTAR δεν παρέχει την εκπαίδευση πρώτων βοηθειών και δεν πιστοποιεί εκπαιδευτικά προγράμματα ή προϊόντα. Η πιστοποίηση ISO αφορά το Σύστημα Διαχείρισης του οργανισμού και δεν υποκαθιστά τον έλεγχο των αρμόδιων αρχών. |
Συμπέρασμα
Η εφαρμογή του Ν. 5239/2025 αποτελεί νομοθετική υποχρέωση και ουσιαστικό μέτρο πρόληψης. Οι επιχειρήσεις πρέπει να εξετάσουν τις απαιτήσεις ανά εγκατάσταση, να οργανώσουν την κατάλληλη εκπαίδευση και να διατηρούν επαρκή τεκμηρίωση. Η σωστή αντίδραση στα πρώτα κρίσιμα λεπτά μπορεί να σώσει μια ανθρώπινη ζωή.
Άρθρο του Γρηγόρη Μηζύθρα, Επικεφαλή Επιθεωρητή της Attestar.
