Η νέα έκδοση ISO 19011:2026 αντικαθιστά την έκδοση ISO 19011:2018 και επικαιροποιεί τις κατευθυντήριες οδηγίες για την επιθεώρηση συστημάτων διαχείρισης. Η φιλοσοφία του προτύπου παραμένει σταθερή: οι επιθεωρήσεις πρέπει να βασίζονται σε αρχές όπως ακεραιότητα, δίκαιη παρουσίαση, επαγγελματική επιμέλεια, εμπιστευτικότητα, ανεξαρτησία, τεκμηριωμένη προσέγγιση και προσέγγιση βάσει κινδύνου.
Η ουσιαστικότερη πρακτική μετατόπιση της έκδοσης 2026 αφορά την απομακρυσμένη επιθεώρηση. Η έννοια του remote auditing method εισάγεται πλέον καθαρά στους ορισμούς και συνδέεται με την ανάγκη οργανωμένου σχεδιασμού, κατάλληλων πόρων, τεχνικής προετοιμασίας, προστασίας δεδομένων και αξιολόγησης της σκοπιμότητας της μεθόδου.
Για τους επιθεωρητές, η αλλαγή αυτή έχει άμεση πρακτική σημασία. Μια απομακρυσμένη επιθεώρηση δεν είναι απλώς μια τηλεδιάσκεψη. Πρέπει να μπορεί να επιτύχει τους στόχους της επιθεώρησης, να διασφαλίζει επαρκή και επαληθεύσιμα τεκμήρια, να προστατεύει εμπιστευτικές πληροφορίες και να διαθέτει εναλλακτικό σχέδιο σε περίπτωση τεχνικών προβλημάτων.
Η έκδοση 2026 ενισχύει επίσης τη διαχείριση του audit programme. Το πρόγραμμα επιθεώρησης καλείται να λαμβάνει υπόψη ψηφιακά εργαλεία, ασφάλεια πληροφοριών, δυνατότητα πρόσβασης σε πληροφορίες, κριτήρια συμμετοχής παρατηρητών, εικονικές τοποθεσίες και τη συνολική ικανότητα της ομάδας επιθεώρησης.
Σημαντική είναι και η ενίσχυση της ικανότητας των επιθεωρητών. Η νέα καθοδήγηση αναφέρεται σε τεχνολογικά εργαλεία, emerging technology και εργαλεία αξιολόγησης που μπορεί να βασίζονται σε τεχνητή νοημοσύνη. Η επαγγελματική κρίση του επιθεωρητή παραμένει καθοριστική: η τεχνολογία μπορεί να υποστηρίζει, αλλά δεν αντικαθιστά την αντικειμενική αξιολόγηση τεκμηρίων.
Στο reporting, η νέα έκδοση ενισχύει τη διαφάνεια και τη δικαιοσύνη. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται ώστε οι μη συμμορφώσεις να παρουσιάζονται και να συζητούνται με τον auditee πριν συμπεριληφθούν στην αναφορά. Όπου χρησιμοποιείται grading, τα κριτήρια πρέπει να είναι καθορισμένα.
Για τους οργανισμούς και τους επιθεωρητές, η μετάβαση στο ISO 19011:2026 είναι ευκαιρία αναβάθμισης των διαδικασιών επιθεώρησης: καλύτερος σχεδιασμός, σαφέστερη διαχείριση κινδύνων, πιο ώριμη χρήση τεχνολογίας και ισχυρότερη προστασία της εμπιστευτικότητας.
Τα βασικά σημεία με μια ματιά
• Νέος ορισμός για remote auditing method.
• Ισχυρότερη καθοδήγηση για απομακρυσμένες μεθόδους και virtual locations.
• Πιο σαφής σύνδεση audit programme με digital tools, information security και audit information access.
• Ενισχυμένη έμφαση σε competence επιθεωρητών για ICT, emerging technology και data protection.
• Πιο καθαρή διαχείριση findings, grading και reporting.
• Μεγαλύτερη ανάγκη για τεκμηριωμένη feasibility assessment πριν την επιθεώρηση.
Άρθρο του Ιωάννη Β. Ζολοταριώφ
Επικεφαλή Επιθεωρητή της Attestar
